الشيخ محمد الصادقي الطهراني
168
ستارگان از ديدگاه قرآن (فارسى)
شيخ طنطاوى پيرامون جملهء « و كلّ في فلك يسبحون » « 1 » گويد : « و هر يك از زمين و خورشيدها و ماهها در مدارى معين شناورند - چنان كه ماهى در آب - خورشيد در مدار خود دور ستارهاى مىگردد كه مدت دورش معلوم نيست ، و زمين به مدت يكسال دور خورشيد و در يك شبانهروز بدور خود ، و ماه هر ماهى يك بار بر گرد زمين در گردشند . و چون موضوع حركت زمين در زمانهاى گذشته بر خلاف احساس عمومى بود و نوعا قابل قبول به نظر نميرسيد ، به همين ملاحظه ميان زمين و خورشيد و ماه بآياتى فاصله داده شد ، كه حكم « يسبحون » ( شناورى ) دربارهء زمين مخفى باشد ، و بر خلاف آنچه مردمان معتقد بودند ، از آيه نمودار نگردد . ولى جملهء « كل » كه تمامى نامبردگان را مشمول شناورى كرده اين پنهانى را جبران نموده - تا در زمانهاى آينده - مانند اين زمان - مردمانرا آيتى بزرگ بر عظمت قرآن باشد - و بدانند كه خداوند حكمتهائى در كتاب خود براى آنها پنهان داشته ، تا با نيروى دانش ، آنها را استخراج كنند ، و عقولشان راكد و متوقف نماند . . تا آنكه گويد : « جهت آنكه از نامبردگان به شناور تعبير شده اينست كه : تمامى ستارگان در مدارهائى متحركند كه خود اين مدارها در جو أثيرى قرار دارند ، و روى اين اصل مانند ماهى در درياى اثير شناورند . . » سخنان فوق طنطاوى با اصطلاحات زيرين پذيرفته است : 1 - بجاى اينكه با كلمهء « كل » زمين را نيز در زمرهء قهرمانان شنا در اقيانوس فضا قرار دهد شايسته بود - چنان كه از پيش گذشت - اين نكته را از « يسبحون » بدست مىآورد ، زيرا استعمال « كل » در انحصار جمع نيست ، بلكه در مورد تثنيه نيز ميآيد « كل منهما - كل منهم » و كلمهء كل بر خلاف يسبحون ظهورى در
--> ( 1 ) - تفسير طنطاوى ( ج 17 ص 144 ) .